VCP zaak 167 Nieuwslijn/Westenwind

15-07-2018

Joehoe! Er is weer eens een uitspraak van de Vaste Commissie Plagiaat (VCP). Niet leuk voor de betrokkenen maar wel interessant voor ons om de desbetreffende muziekstukken te beluisteren en te vergelijken (en je eigen oordeel te vellen). Dit keer ging het over televisietunes namelijk de iconische begintune van de tv-serie ‘Westenwind’ (bij de oudere generatie welbekend) en een leader van het eveneens iconische nieuwsbulletin ‘Nieuwslijn’ van Veronica (ook zeer bekend bij de wat rijperen onder ons). 

Waar gaat het over?

Het gaat om deze twee fragmenten. Klagers (Nieuwslijn, 1991) beweren dat de auteurs van Westenwind (2000) hun nummer hebben gekopieerd:

In 2011 heeft klager reeds een Youtubefilmpje over deze kwestie geplaatst:

https://www.youtube.com/watch?v=ACBmuCqizuA

De uitspraak van de VCP is kort en bondig. De VCP oordeelt (overweging 10):

1. Dat de melodielijnen van beide werken aanvangen met een kwintsprong (…)

 

2. Dat die stijgende kwint eveneens te horen is in de melodieën van eerdere werken, doet hier niet aan af.

 

3. Het is (…) het vervolg op deze kwintsprong, te weten de stijgende kwart (vanaf IV) gevolgd door de dalende kwint, dat kenmerkend is voor de melodische curve van beide werken.

 

4. Eveneens is opvallend dat in beide werken de tweede frase van het thema eindigt op de kwint.

 

5. Voor het overige stemmen de melodielijnen overeen voor wat betreft frasebouw, met een voor- en nazin, en voor wat betreft de ritmiek en de metrische structuur.

 

6. De modulatie van de thema’s in beide werken, of die nu met een hele of een halve toon plaatsvindt, versterkt de indruk van gelijkenis tussen beide werken

 

7. Gelet op het feit dat de leader van “Nieuwslijn’ gedurende enkele jaren regelmatig via de publieke  omroep te horen is geweest, in een periode dat de publieke omroep een veel groter publieksbereik had dan tegenwoordig, is het aannemelijk dat beklaagden destijds kennis hebben genomen van dit werk.

Al het bovenstaande in aanmerking genomen, oordeelt de VCP dat er sprake is van plagiaat.”

Wat is de VCP?

De VCP is een door BumaStemra (BS) ingestelde commissie die op verzoek plagiaatgeschillen tussen leden behandelt. Het is dus een vorm van eigenrichting maar dan in de positieve zin van het woord. De gedachte achter de VCP is dat BS zoveel mogelijk wil vermijden dat het door hen geinde geld naar de “verkeerde” auteurs gaat maar dat de stap naar de gewone rechter voor sommige leden in het geval van plagiaat soms te groot is. Een uitspraak van de VCP is “niet-bindend” maar het BS-register wordt wel met terugwerkende kracht (vanaf het moment van ontvangst van de klacht) aangepast aan de uitspraak (art. 10 lid 6 en 7 van het Reglement behandeling plagiaatverschillen) waardoor de repartitie wijzigt. Leden zijn niet verplicht hun zaak voor te leggen aan de VCP. Het is altijd mogelijk om een zaak aan een gewone rechter voor de leggen. Dat laatste is ook mogelijk als je het niet eens bent met de uitspraak van de VCP. Er is geen hoger beroep mogelijk maar je kunt dus wel je zaak nogmaals voorleggen aan de gewone rechter. Indien de rechter anders oordeelt dan de VCP, wordt in het geval van een plagiaatzaak het register (weer) aangepast aan de uitspraak van de gewone rechter (art. 10 lid 8 Reglement behandeling plagiaatverschillen).

De VCP bestaat al sinds 1967 maar erg druk hebben ze het niet. Als je uitgaat van de nummering van de zaken, was dit zaak 167 en heeft de VCP sinds 1967 dus in 167 zaken geoordeeld. Dat is gemiddeld drie zaken per jaar.

Plagiaat vs. inbreuk.

Plagiaat is overigens geen wettelijke term. In de Auteurswet wordt ook niet gesproken van ‘plagiaat’ maar van een ‘inbreuk op het auteursrecht’.  Het zijn geen synoniemen. Bij beiden is er sprake van het overnemen van een werk maar bij plagiaat doet iemand alsof het zijn werk is. Bij een inbreuk op een auteursrecht hoeft dat niet perse zo te zijn. Makkelijker gezegd: indien je een werk van Mozart uitvoert en je doet alsof jij het hebt gecomponeerd, is er wel sprake van plagiaat maar geen sprake van een inbreuk op een auteursrecht omdat Mozart al meer dan 70 jaar dood is. In het geval je bladmuziek zonder toestemming van de auteurs onder het kopieerapparaat legt en het gebruikt bij een orkestrepetitie, is er wel sprake van een inbreuk op het auteursrecht maar niet van plagiaat zolang je niet doet alsof het jouw werk is.

Please reload

Nieuwslijn -
00:00 / 00:00
Westenwind -
00:00 / 00:00
Meld je aan voor de nieuwsbrief:
(geen onzin, maar op de hoogte blijven van de ontwikkelingen en vol tips, beloofd)
Maak kennis met Bureau Boekema:
  • Linkedinn

Bureau Boekema

De Schans 129

5011 EN Tilburg

06 20941301

bureauboekema@gmail.com